माणसांचे वर्णन
Describing people

माणसाचे रूप आणि स्वभाव सांगणे; जरा, खूप आणि -पणा.

Say how somebody looks and what they are like, with जरा, खूप and the -पणा ending.

ऐका · Listen

नवे शिक्षक
राम —शाळेत नवे शिक्षक आले. तुला ते माहीत आहे का?
A new teacher has joined the school. Did you know?
सीता —हो. काल मी त्यांना बघितले.
Yes. I saw him yesterday.
राम —ते कसे आहेत?
What is he like?
सीता —ते जरा उंच आहेत, आणि त्यांच्या चेहऱ्यावर नेहमी हसू असते.
He is a little tall, and there is always a smile on his face.
राम —त्यांचे वय किती आहे?
How old is he?
सीता —मला माहीत नाही. ते फार मोठे नाहीत.
I do not know. He is not very old.
राम —त्यांचा स्वभाव कसा आहे?
And what is his temperament like?
सीता —खूप चांगला. ते प्रामाणिक आहेत आणि सगळ्यांशी हळू बोलतात.
Very good. He is honest, and he speaks gently with everybody.
राम —आपले जुने शिक्षकही चांगले होते, पण आमच्या वर्गातली मुले जरा आळशी होती.
Our old teacher was good too, but the children in our class were a bit lazy.
सीता —आजी म्हणते की वयापेक्षा स्वभाव मोठा असतो. मला त्यांचा प्रामाणिकपणा खूप आवडतो.
Grandma says that character counts for more than age. I like his honesty very much.

स्पष्टीकरण · Explanation

माणसाचे वर्णन करताना मराठीत चार गोष्टी सांगतात — वय किती, चेहरा कसा, स्वभाव कसा, आणि तो माणूस कसा बोलतो. वय किती आहे असे विचारतात, वय काय आहे असे नाही.

When Marathi describes a person, four things come up almost every time: वय (age), चेहरा (the face), स्वभाव (the temperament), and how the person speaks. Ask about age with किती, not काय — त्यांचे वय किती आहे. And remember the agreement you already have: an आकारान्त adjective moves with the noun (चांगला मुलगा, चांगली मुलगी, चांगले मूल), while प्रामाणिक, आळशी, शांत and their kind never change at all.

विशेषणाच्या आधी जरा किंवा खूप लावून त्याचे माप ठरवता येते. जरा उंच म्हणजे थोडेसे उंच; खूप उंच म्हणजे फारच उंच. फार हा खूप चा जोडीदार.

Two little words sit in front of an adjective and set its dial. जरा means 'a bit, slightly' — ते जरा उंच आहेत is a polite, careful description, and this is the same जरा that softened a request back in पाठ ४-११. खूप means 'very' and pushes hard the other way: खूप चांगला स्वभाव. फार does the same work as खूप, and in a negative sentence it comes out as 'not particularly': ते फार मोठे नाहीत.

विशेषणाला -पणा लावला की त्याचे नाम होते, आणि ते नाम नेहमी पुल्लिंगी असते — प्रामाणिक → प्रामाणिकपणा, आळशी → आळशीपणा, मोठा → मोठेपणा. चांगला चे रूप जरा वेगळे होते — चांगुलपणा.

Add -पणा to an adjective and you get the quality itself as a noun — the move English makes with -ness: प्रामाणिक → प्रामाणिकपणा 'honesty', आळशी → आळशीपणा 'laziness', मोठा → मोठेपणा 'greatness'. Every -पणा noun is पुल्लिंगी, so it takes मोठा, चांगला and आवडतो: मला त्यांचा प्रामाणिकपणा आवडतो. One form is worth learning by itself, because it is the commonest of all and does not follow the pattern: चांगला gives चांगुलपणा, not चांगलापणा.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
स्वभाव	nature, temperament	पुल्लिंगी; त्यांचा स्वभाव चांगला आहे
वय	age	नपुंसकलिंगी; सामान्यरूप वया- — वयापेक्षा
चेहरा	face	पुल्लिंगी; सामान्यरूप चेहऱ्या- — चेहऱ्यावर
हसू	smile	नपुंसकलिंगी; चेहऱ्यावर हसू असते
प्रामाणिक	honest	विशेषण; रूप बदलत नाही — प्रामाणिक मुलगा, प्रामाणिक मुलगी
आळशी	lazy	विशेषण; रूप बदलत नाही — आळशी मुले

सराव · Practice

चांगला या शब्दापासून -पणा चे रूप कोणते?Which is the -पणा noun made from चांगला?

ते ________ उंच आहेत, फार उंच नाहीत.He is a little tall, not very tall.

वाक्य लावा.Arrange: his temperament is very good.

त्यांच्या ________ नेहमी हसू असते.There is always a smile on his face.

रिकाम्या जागी काय येईल — ती मुलगी ________ आहे.That girl is honest.

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

तुम्हाला आवडणाऱ्या एका माणसाचे वर्णन पाच वाक्यांत करा. वय, चेहरा आणि स्वभाव सांगा; एका वाक्यात जरा वापरा आणि एका वाक्यात -पणा चा शब्द वापरा.

Describe somebody you like, in five sentences, out loud. Give their वय, say something about their चेहरा, then their स्वभाव. Use जरा once, so the description sounds measured rather than flattering, and finish with one -पणा word — प्रामाणिकपणा, चांगुलपणा, मोठेपणा — naming the quality you value in them. That last sentence is the one a Marathi speaker will remember.