पावसाळा
The rains

पाऊस, वारा आणि ऊन यांची वाक्ये, आणि महाराष्ट्रातले तीन ऋतू.

Talk about the weather, where every noun brings along its own verb.

ऐका · Listen

पहिला पाऊस
गीता —काल रात्री पुण्यात पहिला पाऊस पडला.
Last night the first rain fell in Pune.
राम —हो! खूप वारा वाहिला आणि वीज चमकली.
Yes! A lot of wind blew and the lightning flashed.
गीता —आता पावसाळा आला. उन्हाळा गेला.
Now the rains have come. The summer is gone.
राम —बरे झाले. उन्हाळ्यात खूप ऊन पडते.
Good thing too. In summer the sun beats down hard.
गीता —मला ऊन आवडत नाही. मला पावसाळा आवडतो.
I do not like the heat. I like the rainy season.
राम —आणि हिवाळा? हिवाळ्यात खूप थंडी पडते.
And winter? In winter it gets very cold.
गीता —हो, पण मला थंडी आवडते. ऊन नको.
Yes, but I like the cold. Heat, no thank you.
राम —मग हिवाळ्यात नाशिकला जाऊ या.
Then let us go to Nashik in the winter.

स्पष्टीकरण · Explanation

पाऊस, वारा, ऊन — प्रत्येक शब्दाचे क्रियापद वेगळे आहे. पाऊस पडतो. वारा वाहतो. वीज चमकते. ऊन पडते. थंडी पडते. या जोड्या तशाच शिका.

English says 'it is raining' and 'it is windy' with one all-purpose 'it'. Marathi has no such 'it': the weather word is the subject and each one keeps its own verb. Rain falls (पाऊस पडतो), wind flows (वारा वाहतो), lightning shines (वीज चमकते), sunshine falls (ऊन पडते) and so does cold (थंडी पडते). Learn them as fixed pairs — a Marathi speaker will not say वारा पडतो any more than you would say 'the wind is raining'.

क्रियापद त्या शब्दाच्या लिंगाबरोबर बदलते. पाऊस, वारा पुल्लिंगी — पाऊस पडतो, वारा वाहतो. वीज, थंडी स्त्रीलिंगी — वीज चमकते, थंडी पडते. ऊन नपुंसकलिंगी — ऊन पडते. भूतकाळातही तसेच: पाऊस पडला, वीज चमकली, ऊन पडले.

Since the weather word is the subject, the verb agrees with it, exactly as in पाठ २-०१. पाऊस and वारा are पुल्लिंगी, so पडतो and वाहतो; वीज and थंडी are स्त्रीलिंगी, so चमकते and पडते; ऊन is नपुंसकलिंगी, so पडते. None of these verbs takes a -ने, because none of them takes an object — in the past they behave like तो गेला: पाऊस पडला, वारा वाहिला, वीज चमकली, थंडी पडली, ऊन पडले.

महाराष्ट्रात तीन ऋतू आहेत — उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा. तिन्ही पुल्लिंगी. जागा किंवा काळ सांगताना सामान्यरूप लागते: उन्हाळ्यात, पावसाळ्यात, हिवाळ्यात. ऊन याचे सामान्यरूप उन्हा- — उन्हात जाऊ नका.

Maharashtra keeps three ऋतू (seasons), not four: उन्हाळा roughly March to May, पावसाळा June to September when the monsoon arrives, हिवाळा the cool months after it. All three are पुल्लिंगी and all three take the regular -आ oblique before -त: उन्हाळ्यात, पावसाळ्यात, हिवाळ्यात. One form is worth memorising because it is irregular — ऊन becomes उन्हा-, so it is उन्हात, never ऊनात.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
पावसाळा	the rainy season	पुल्लिंगी; पावसाळ्यात खूप पाऊस पडतो
उन्हाळा	summer	पुल्लिंगी; उन्हाळ्यात ऊन पडते
हिवाळा	winter	पुल्लिंगी; हिवाळ्यात थंडी पडते
थंडी	cold weather	स्त्रीलिंगी; थंडी पडते, थंडीत
ऊन	sunshine, heat of the sun	नपुंसकलिंगी; सामान्यरूप उन्हा- — उन्हात
वीज	lightning; electricity	स्त्रीलिंगी; वीज चमकते, विजेचा दिवा
वाहणे	to blow, to flow	वारा वाहतो, नदी वाहते
चमकणे	to flash, to shine	वीज चमकते, तारा चमकतो

सराव · Practice

वारा ________.The wind blows.

काळे ढग आले आणि वीज ________.Black clouds came and the lightning flashed.

हिवाळ्यात काय पडते?What falls in winter?

वाक्य लावा — उन्हाळ्यात खूप ऊन पडते.Put the words in order: in summer the sun beats down hard.

यांपैकी बरोबर रूप कोणते?Which form is correct?

जोड्या लावा.Match each season or weather word with its English.

वापरून पाहा · Use it

आजचे आकाश तीन वाक्यांत सांगा. मग तुम्हाला कोणता ऋतू आवडतो आणि का, हे दोन वाक्यांत सांगा — मला पावसाळा आवडतो, कारण …

Describe today's sky and weather in three sentences, using three different verbs — पडतो, वाहतो, चमकते. Then say which season you like and why, in two more: मला पावसाळा आवडतो, कारण … The कारण clause is from पाठ ४-१६, and the आवडणे with a -ला subject is from पाठ ४-१०, so this is five sentences of yours, not mine.