मला चहा हवा
I want tea

हवा, हवी, हवे — मागणारा -ला घेतो आणि क्रियापद हव्या असलेल्या वस्तूशी जुळते; नकार नको; आवडणे तसेच चालते.

Wanting something: the wanter takes -ला and हवा agrees with the thing wanted — with नको as its negative and आवडणे working the same way.

ऐका · Listen

आजीच्या घरी
आजी —सीता, तुला चहा हवा का?
Sita, do you want tea?
सीता —हो आजी, मला चहा हवा आहे.
Yes grandma, I want tea.
आजी —राम, तुला काय हवे?
Ram, what do you want?
राम —मला चहा नको. मला फक्त पाणी हवे आहे.
I do not want tea. I only want water.
आजी —पोळी-भाजी आहे. तुम्हाला भूक लागली आहे का?
There is poli and bhaji. Are you hungry?
सीता —हो, मला भूक लागली आहे. मला भाजी आवडते.
Yes, I am hungry. I like bhaji.
राम —मला भूक नाही, पण तहान लागली आहे.
I am not hungry, but I am thirsty.
आजी —बरे, पाणी इथे आहे. तुम्हाला आंबे आवडतात का?
All right, the water is here. Do you like mangoes?
सीता —हो! आम्हाला आंबे आवडतात.
Yes! We like mangoes.

स्पष्टीकरण · Explanation

मराठीत मागणारा माणूस -ला घेतो — मला, तुला, त्याला, तिला, आम्हाला, तुम्हाला, त्यांना. आणि हवा हा शब्द माणसाशी नाही, तर हव्या असलेल्या वस्तूशी जुळतो. मला चहा हवा, मला पोळी हवी, मला पाणी हवे, मला आंबे हवेत.

This is the sentence that surprises everybody. The person who wants is not the subject in the ordinary way — they take -ला, exactly the ending you learned in पाठ ३-०४: मला, तुला, त्याला, तिला, आम्हाला, तुम्हाला, त्यांना. And हवा does not answer to that person at all. It answers to the thing wanted: चहा is पुल्लिंगी so मला चहा हवा, पोळी is स्त्रीलिंगी so मला पोळी हवी, पाणी is नपुंसकलिंगी so मला पाणी हवे, and a plural gives मला आंबे हवेत. Whether a man or a woman is speaking makes no difference whatsoever. आहे may be added or left off — मला चहा हवा and मला चहा हवा आहे are both good Marathi.

हवा चा नकार नको. मला चहा नको, मला पोळी नको, मला पाणी नको — नको मात्र लिंगाप्रमाणे बदलत नाही, एकच रूप.

The negative of हवा is not नाही but नको, the refusing word you met last lesson. And here is a small mercy: while हवा bends three ways, नको never bends at all. मला चहा नको, मला पोळी नको, मला पाणी नको — one form covers all three genders. The only change it ever makes is for number: मला आंबे नकोत.

आवडणे अगदी असेच चालते — मला आंबा आवडतो, मला पोळी आवडते, मला पाणी आवडते, मला आंबे आवडतात. भूक आणि तहान स्त्रीलिंगी; मला भूक लागली आहे, मला तहान लागली आहे ही ठरलेली वाक्ये आहेत.

Liking runs on the same rails: the liker takes -ला and the verb agrees with the thing liked. मला आंबा आवडतो, मला पोळी आवडते, मला पाणी आवडते, and in the plural मला आंबे आवडतात. So if a friend says मला आंबे आवडतात, the आवडतात is about the mangoes, never about the friend. Hunger and thirst come as ready-made phrases — मला भूक लागली आहे and मला तहान लागली आहे. Both nouns are स्त्रीलिंगी, which is why it is लागली; learn the phrases whole and the rule behind them will arrive in पाठ ४-१४.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
हवा	wanted	पुल्लिंगी वस्तूसाठी — मला चहा हवा
हवी	wanted	स्त्रीलिंगी वस्तूसाठी — मला पोळी हवी
हवे	wanted	नपुंसकलिंगी वस्तूसाठी — मला पाणी हवे; अनेकवचन हवेत
आवडणे	to be liked, to please	आवडणाऱ्याला -ला; क्रियापद वस्तूशी जुळते — मला आंबे आवडतात
भूक	hunger	स्त्रीलिंगी — मला भूक लागली आहे
तहान	thirst	स्त्रीलिंगी — मला तहान लागली आहे

सराव · Practice

मला पोळी ________.I want a poli.

मला भाजी ________.I like bhaji.

मला आंबे ________.I like mangoes.

मला चहा ________. मी फक्त पाणी घेते.I do not want tea. I will just take water.

वाक्य लावा — 'I want tea.'Put the words in order.

जोड्या लावा.Match each thing with the right form of हवा.

वापरून पाहा · Use it

स्वयंपाकघरात जा आणि तीन गोष्टींबद्दल बोला — मला … हवा, मला … हवी, मला … हवे. मग आवडणे वापरून तीन वाक्ये करा आणि शेवटी एक नकार — मला … नको.

Go and stand where the food is. Name three things and ask for them, one of each gender: मला … हवा, मला … हवी, मला … हवे. Then say three things you like — मला … आवडतो, मला … आवडते, मला … आवडतात — and close with one refusal, मला … नको. Each time, check the ending against the thing, not against yourself. That habit is the whole lesson.