तो आला नाही
He did not come

नाही क्रियापदानंतर येते, लिंगाप्रमाणे बदलत नाही; अनेकवचनात नाहीत. कधीच, काहीच, कोणीच, अजिबात.

Saying a verb did not happen: नाही follows the verb, never changes for gender, and turns into नाहीत in the plural.

ऐका · Listen

काल कोण आले नाही?
राम —काल तुम्ही सिनेमाला आले नाहीत.
You did not come to the film yesterday.
गीता —नाही, मी आले नाही. मला काम होते.
No, I did not come. I had work.
राम —तुमची बहीण आली नाही का?
Did your sister not come?
गीता —ती आली नाही. ती कधीच सिनेमाला येत नाही.
She did not come. She never comes to films.
राम —आणि तुमचा भाऊ?
And your brother?
गीता —तो काल घरी अजिबात थांबला नाही. तो मैदानावर गेला.
He did not stay at home at all yesterday. He went to the ground.
राम —मग रात्री तुम्ही काय केले?
So what did you do at night?
गीता —काहीच केले नाही! मी लवकर झोपले.
Nothing at all! I went to sleep early.

स्पष्टीकरण · Explanation

क्रियापद नाकारायचे असेल तर त्याच्यानंतर नाही ठेवा — तो आला नाही, ती आली नाही, ते काम झाले नाही. लिंग क्रियापद दाखवते; नाही मात्र कधीच बदलत नाही.

To say a verb did not happen, keep the verb exactly as it was and put नाही after it. तो आला नाही, ती आली नाही, ते काम झाले नाही — three genders, three verb forms, and one unchanging नाही. This is worth noticing, because almost everything else in Marathi bends for gender. नाही does not.

अनेकवचनात मात्र नाही चे नाहीत होते — ते आले नाहीत, त्या आल्या नाहीत, तुम्ही आले नाहीत. वर्तमानकाळातही तेच — मी जात नाही, तो जात नाही, ते जात नाहीत.

Number is the one thing that does move नाही: with a plural subject it becomes नाहीत — ते आले नाहीत, त्या आल्या नाहीत, तुम्ही आले नाहीत. The same pair works in the present, where the verb takes its -त form and नाही carries the tense: मी जात नाही, तो जात नाही, ते जात नाहीत. And when the past verb was agreeing with an object, it keeps doing so and नाही just follows along: मी पोळी खाल्ली नाही, त्याने पुस्तक वाचले नाही.

काही शब्द एकटे येत नाहीत; त्यांच्या वाक्यात शेवटी नाही येतेच — कधीच, काहीच, कोणीच, अजिबात. ती कधीच येत नाही. मी काहीच खाल्ले नाही. कोणीच आले नाही. तो अजिबात थांबला नाही.

Four emphasis words live only in negative sentences and sound wrong without नाही at the end. कधीच is 'never', काहीच is 'nothing at all', कोणीच is 'nobody at all', and अजिबात is 'not in the least'. English lets one negative do the whole job; Marathi wants both halves — ती कधीच येत नाही, मी काहीच खाल्ले नाही, कोणीच आले नाही, तो अजिबात थांबला नाही. Say the sentence to the end.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
नाहीत	are not, did not (plural)	नाही चे अनेकवचन — ते आले नाहीत
कधीच	never, not once	वाक्याच्या शेवटी नाही येतेच — ती कधीच येत नाही
अजिबात	not at all, not in the least	वाक्याच्या शेवटी नाही येतेच — तो अजिबात थांबला नाही
काहीच	nothing at all	वस्तूंसाठी; क्रियापद नपुंसकलिंगी होते — मी काहीच खाल्ले नाही
कोणीच	nobody at all	माणसांसाठी — कोणीच आले नाही

सराव · Practice

ती काल शाळेत ________ नाही.She did not come to school yesterday.

ते काल शाळेत आले ________.They did not come to school yesterday.

तो ________ उशिरा येत नाही.He is never late.

काल घरी ________ आले नाही.Nobody at all came home yesterday.

वाक्य लावा — 'She did not come to school yesterday.'Put the words in order.

जोड्या लावा.Match the emphasis words.

वापरून पाहा · Use it

काल तुम्ही काय केले नाही ते तीन वाक्यांत सांगा — मी … गेलो नाही, मी … खाल्ले नाही, मी काहीच … नाही. मग तीच वाक्ये ते साठी म्हणा आणि नाही चे नाहीत करा.

Say three things you did not do yesterday: मी … गेलो नाही, मी … खाल्ले नाही, मी काहीच … नाही. Then say the same three about a group of people and let नाही become नाहीत. Listen for the shape — the verb stays exactly as it would have been in the positive sentence, and the negation is a separate word waiting at the end.