तो आला, ती आली
Simple past forms

रोजच्या क्रियापदांचा भूतकाळ आणि शेवटची -आ, -ई, -ए, -ओ ही अक्षरे.

The past of everyday verbs, and the four endings that carry gender and person.

ऐका · Listen

बस उशिरा निघाली
राम —नमस्कार सीता! काल आम्ही बाजाराला गेलो.
Hello Sita! Yesterday we went to the market.
सीता —तुमचे मित्र पण आले का?
Did your friends come too?
राम —हो, ते आले. आम्ही बसमध्ये बसलो.
Yes, they came. We sat down in the bus.
सीता —बस लवकर निघाली का?
Did the bus leave early?
राम —नाही. बस उशिरा निघाली. मी रस्त्यावर थांबलो.
No. The bus left late. I waited on the road.
सीता —माझी आजी पण काल आली. ती सकाळी लवकर उठली.
My grandmother came yesterday too. She got up early in the morning.
राम —मुले पण आली का?
Did the children come as well?
सीता —हो. मुले पळाली आणि गाडीत बसली. माझे भाऊ मागे पळाले.
Yes. The children ran and sat in the car. My brothers ran behind.

स्पष्टीकरण · Explanation

भूतकाळाचे रूप एकाच साच्यात बसते — क्रियापदाचे मूळ, ल आणि शेवटचे अक्षर — याच क्रमाने. ते शेवटचे अक्षर कोण हे सांगते: तो बसला (-आ), ती बसली (-ई), ते बसले (-ए), मी बसलो (-ओ).

Every past form in this lesson is built the same way: take the verb without its -णे, add ल, then add one final vowel. That last vowel is the whole grammar lesson. -आ points at one male (तो बसला), -ई at one female (ती बसली), -ए at several males (ते बसले), and -ओ at मी or आम्ही (मी बसलो, आम्ही बसलो). Four vowels, and you can say who did it without ever repeating the name.

हे लक्षात ठेवा — मी बसलो असे पुरुष म्हणतो, आणि स्त्री मी बसले असे म्हणते. आणि नपुंसकलिंगी अनेकवचनाला -ई येते: मुले बसली, मुले आली.

Two wrinkles. First, the -ओ of मी belongs to a male speaker; a woman says मी बसले, which looks exactly like ते बसले — the सर्वनाम in front of it keeps them apart, and in speech nobody is ever confused. Second, a नपुंसकलिंगी plural takes -ई, so मुले बसली, not मुले बसले. मुले is one of the words learners get wrong most often, because English hears 'children' as people rather than as a neuter plural.

काही क्रियापदांत ल च्या आधी एक आ येतो: पळणे → पळाला, निघणे → निघाला. बसणे → बसला, उठणे → उठला, थांबणे → थांबला यांत तो येत नाही. ही रूपे ऐकून लक्षात राहतात.

A few verbs stretch out before the ल: पळणे gives पळाला and निघणे gives निघाला, with an extra आ in the middle. Others do not — बसला, उठला, थांबला. There is no test that sorts them, so treat the stretched ones as separate words to remember. निघणे itself is worth the effort: it is the verb Maharashtrians use a dozen times a day for leaving the house, catching a bus or starting out on anything at all.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
बसला	sat, sat down	बसणे — बसला, बसली, बसले, बसलो
उठली	she got up	उठणे — उठला, उठली, उठले, उठलो
पळाले	they ran	पळणे — ल च्या आधी आ येतो: पळाला, पळाली, पळाले
थांबलो	I waited, I stopped	थांबणे — थांबला, थांबली, थांबले, थांबलो
निघणे	to set out, to leave	भूतकाळ निघाला, निघाली, निघाले, निघालो

सराव · Practice

आजी सकाळी लवकर ________. (उठणे)Grandmother got up early in the morning.

मुले मैदानात ________.The children ran on the ground.

सीता स्वतःविषयी काय म्हणेल?What will Sita say about herself?

वाक्य लावा — आम्ही बसमध्ये बसलो.Put the words in order.

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

काल सकाळचे चार टप्पे सांगा — मी उठलो, मी निघालो, मी बसमध्ये बसलो, मी थांबलो. स्त्री असाल तर उठले, निघाले, बसले, थांबले. आणि तीच चार वाक्ये घरातल्या आजीविषयी म्हणा.

Tell the story of yesterday morning in four short sentences: मी उठलो, मी निघालो, मी बसमध्ये बसलो, मी थांबलो — swapping every -ओ for -ए if you are a woman. Then tell the same four about your grandmother and every verb turns to -ई: आजी उठली, आजी निघाली. Saying the pair back to back is the fastest way to make the ending automatic.