एका घराची फेरी
A walk around one house

एकाच घराभोवती फेरी — आणि या पातळीवरचे सगळे प्रत्यय एकत्र वापरून बघणे.

One walk around one house, using every ending this level has taught.

ऐका · Listen

आजोबांच्या घरात
आजोबा —राम, हे आमचे घर.
Rām, this is our house.
राम —घरासमोर अंगण आहे!
There is a courtyard in front of the house!
आजोबा —हो. अंगणात विहीर आहे, आणि विहिरीत पाणी आहे.
Yes. There is a well in the courtyard, and there is water in the well.
राम —आणि ही भिंत? भिंतीवर काय आहे?
And this wall? What is on the wall?
आजोबा —भिंतीवर आजीचा फोटो आहे.
There is a photograph of your grandmother on the wall.
राम —छताला दिवा आहे का?
Is there a lamp on the ceiling?
आजोबा —हो, छताला दिवा आहे. ओसरीत दोन खुर्च्या आहेत.
Yes, there is a lamp on the ceiling. There are two chairs on the verandah.
राम —आजोबा, मी ओसरीत बसतो. तुम्हीही इथे बसा.
Ājobā, I will sit on the verandah. You sit here too.
आजोबा —घरापासून विहिरीपर्यंत — ही आपल्या घराची फेरी!
From the house to the well — that is the round of our house!

स्पष्टीकरण · Explanation

घर हा एक शब्द, पण त्याची अनेक रूपे — घरात, घराला, घराचा, घराची, घराचे, घरातून, घरावर, घरासमोर, घराशेजारी, घराजवळ, घरासाठी, घरापासून, घरापर्यंत. प्रत्यय लागण्याआधी घर या नामाचे सामान्यरूप घरा- होते. प्रत्यय कोणताही असो, सामान्यरूप तेच राहते.

Look at that list once more: every single form begins with घरा-, not with घर. That is the whole of level 3 in one line. The oblique stem comes first, then the case ending or the postposition rides on top of it — घरा + त, घरा + चा, घरा + समोर, घरा + पासून. Get the stem right and the rest is only choosing which meaning you want.

नव्या शब्दांची सामान्यरूपे बघा — अंगण होते अंगणा- (अंगणात), विहीर होते विहिरी- (विहिरीत, विहिरीजवळ), भिंत होते भिंती- (भिंतीवर), छत होते छता- (छताला), ओसरी होते ओसरी- (ओसरीत).

Each new word here changes in the way its own family changes. अंगण and छत are neuter words ending in a consonant, so they add -आ: अंगणा-, छता-. भिंत is feminine and adds -ई: भिंती-. ओसरी already ends in -ई and so stays as it is. विहीर is the one to memorise — the long ई of the last syllable shortens, giving विहिरी-, and विहीरीत with a long ई is a spelling mistake.

आकड्यालाही सामान्यरूप असते — एक घर, पण एका घराची फेरी, एका खोलीत, एका मुलाला. आणि घराची रचना बघा — ओसरी घरासमोर आहे, अंगण ओसरीसमोर आहे, आणि विहीर अंगणात आहे.

The title of this lesson shows the last small piece: एक becomes एका before an ending, exactly as nouns do — एका घराची फेरी, the round of one house. And notice how the house is laid out in the dialogue: ओसरी is the covered verandah where people sit, अंगण the open courtyard in front, विहीर the well in it. A traditional Maharashtrian house is a set of places you can now name and locate.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
अंगण	courtyard	नपुंसकलिंगी; सामान्यरूप अंगणा- — अंगणात, अंगणासमोर
विहीर	well	स्त्रीलिंगी; सामान्यरूप विहिरी- (ईचा इ) — विहिरीत, विहिरीजवळ
भिंत	wall	स्त्रीलिंगी; सामान्यरूप भिंती- — भिंतीवर, भिंतीला
छत	ceiling, roof	नपुंसकलिंगी; सामान्यरूप छता- — छताला, छतावर
ओसरी	verandah	स्त्रीलिंगी; सामान्यरूप ओसरी- — ओसरीत, ओसरीवर

सराव · Practice

________ पाणी आहे. (विहीर + त)There is water in the well.

योग्य रूप कोणते?Which form is right?

राम ________ अंगणात येतो. (घर + ऊन)Rām comes out of the house into the courtyard.

छत + ला — योग्य रूप कोणते?छत + ला — which form is right?

वाक्य लावा — “There is a courtyard in front of Ājobā’s house.”Put the words in order.

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

आता स्वतःच्या घराची फेरी करा. प्रत्येक जागेचे एक वाक्य म्हणा — मी खोलीत आहे, खिडकीजवळ टेबल आहे, भिंतीवर फोटो आहे, घरासमोर रस्ता आहे. अंगणापासून ओसरीपर्यंत जा आणि बोलत राहा.

Take a walk around your own home and say one sentence in each place you stop: मी खोलीत आहे · भिंतीवर फोटो आहे · घरासमोर रस्ता आहे. Six or seven sentences will use every ending of this level. If a form makes you hesitate, ask the one question that always settles it — what is this noun's oblique stem? Answer that first, and the ending follows by itself.