बाजारात
At the market

बाजारात खरेदी — किलो आणि लिटरमध्ये मोजणे, आणि यादीतले सामान घेणे.

Shopping at the market — buying by the kilo and the litre, and working through a list.

ऐका · Listen

भाजीबाजारात
सीता —नमस्कार. आईच्या यादीत पाच वस्तू आहेत.
Hello. There are five things on my mother’s list.
भाजीवाला —सांगा ताई, मी ऐकतो.
Tell me, tāī, I am listening. (ताई — the everyday way to address a young woman.)
सीता —मी तुम्हाला यादी सांगते — दोन किलो कांदे आणि एक किलो बटाटे.
I will read you the list — two kilos of onions and one kilo of potatoes.
भाजीवाला —कांदे वीस रुपये किलो, बटाटे पंचवीस रुपये किलो.
Onions are twenty rupees a kilo, potatoes twenty-five a kilo.
सीता —ठीक आहे. आणि दुधाचे दुकान कुठे आहे?
All right. And where is the milk shop?
भाजीवाला —बाजारातून बाहेर, रस्त्याशेजारी.
Out of the market, next to the road.
सीता —तिथून एक लिटर दूध घेते. हे तुमचे पैसे.
I will get a litre of milk from there. Here is your money.
भाजीवाला —सगळे सामान पिशवीत आहे, ताई.
All the shopping is in the bag, tāī.
सीता —धन्यवाद!
Thank you!
भाजीवाला —या, ताई.
Come again, tāī.

स्पष्टीकरण · Explanation

किलो आणि लिटर हे मोजमापाचे शब्द. आकडा कितीही असो, ते बदलत नाहीत — एक किलो, दोन किलो, पाच किलो, दहा लिटर. पण मागचे नाम मात्र अनेकवचनात जाते: दोन किलो कांदे, एक किलो बटाटे.

किलो and लिटर came into Marathi from outside and they never take a plural of their own — it stays दोन किलो and दहा लिटर, whatever the number in front. The thing you are buying still behaves like any other noun, so it goes plural when the count is more than one: दोन किलो कांदे, two kilos of onions. Uncountable things like दूध simply stay as they are: एक लिटर दूध.

एकाच संवादात चार प्रत्यय एकत्र येतात — आईच्या यादीत पाच वस्तू आहेत. आईच्या हा -चा प्रत्यय, यादीत हा -त प्रत्यय. मी भाजीवाल्याला यादी सांगते इथे -ला, आणि बाजारातून बाहेर इथे -ऊन.

This is the lesson where the whole level starts working together. In one short conversation you used -चा for whose list it is (आईच्या), -त for where the items are (यादीत), -ला for the person you speak to (भाजीवाल्याला) and -ऊन for the place you come out of (बाजारातून) — plus the postposition शेजारी riding on the oblique रस्त्या-. Nothing new has been added; the endings have simply begun to travel in company.

भाजीवाला हा भाजी आणि वाला यांचा जोडशब्द. वाला या शब्दाचे सामान्यरूप वाल्या- होते, म्हणून भाजीवाल्याला, भाजीवाल्याशी, भाजीवाल्याजवळ. दूध या शब्दाचे सामान्यरूप दुधा- — दुधाचे दुकान.

भाजीवाला is भाजी plus -वाला, 'the one who deals in'. The -वाला ending behaves like any masculine -आ noun: its oblique is -वाल्या-, giving भाजीवाल्याला, भाजीवाल्याशी, भाजीवाल्याजवळ. Watch दूध too — its oblique shortens the vowel to दुधा-, so it is दुधाचे दुकान, the milk shop.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
किलो	kilo	मोजमापाचा शब्द; आकड्याबरोबरही बदलत नाही — दोन किलो
लिटर	litre	मोजमापाचा शब्द; एक लिटर दूध, पाच लिटर पाणी
भाजीवाला	vegetable seller	पुल्लिंगी; स्त्रीसाठी भाजीवाली. सामान्यरूप भाजीवाल्या-
सामान	goods, shopping, luggage	नपुंसकलिंगी; सामानात, सामानाची पिशवी
यादी	list	स्त्रीलिंगी; सामान्यरूप यादी- — यादीत, यादीची

सराव · Practice

मी ________ यादी सांगते. (भाजीवाला + ला)I read the list out to the vegetable seller.

योग्य रूप कोणते?Which form is right?

सीता ________ बाहेर येते. (बाजार + ऊन)Sītā comes out of the market.

वाक्य लावा — “There are five things on Mother’s list.”Put the words in order.

मी एक ________ दूध घेते.I take one litre of milk.

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

स्वतःची यादी मराठीत लिहा — दोन किलो कांदे, एक किलो साखर, दोन लिटर दूध, पाच पोळ्या. मग ती यादी मोठ्याने वाचा, जणू तुम्ही भाजीवाल्याशी बोलत आहात.

Write your own shopping list in Marathi — four or five lines, each one a number, a measure and a thing: दोन किलो कांदे · एक किलो साखर · दोन लिटर दूध. Then read it aloud as if you were standing in front of the भाजीवाला. Say मी तुम्हाला यादी सांगते first, and you have begun a real conversation.