पेनाने लिहितो
With a pen

साधन सांगणारे -ने सामान्यरूपाला लागते — पेनाने, चमच्याने, हाताने.

-ने on the oblique stem names the tool you do something with.

ऐका · Listen

कशाने?
शिक्षिका —मुले, तुम्ही कशाने लिहिता?
Children, what do you write with?
राम —मी पेनाने लिहितो.
I write with a pen.
सीता —मी पेन्सिलीने लिहिते.
I write with a pencil.
शिक्षिका —आणि भात कशाने खाता?
And what do you eat rice with?
राम —मी हाताने भात खातो.
I eat rice with my hand.
सीता —मी चमच्याने खाते.
I eat with a spoon.
शिक्षिका —आजोबा कशाने चालतात?
What does grandfather walk with?
राम —आजोबा काठीने चालतात.
Grandfather walks with a stick.
सीता —आणि मुली दोरीने खेळतात!
And the girls play with a rope!
शिक्षिका —हो. आणि आपण डोळ्यांनी बघतो, कानांनी ऐकतो.
Yes. And we see with our eyes and hear with our ears.

स्पष्टीकरण · Explanation

कोणत्या वस्तूने काम होते हे सांगताना सामान्यरूपाला -ने लागते. पेन → पेना- → पेनाने. चमचा → चमच्या- → चमच्याने. हात → हाता- → हाताने. सुरी → सुरीने. काठी → काठीने. दोरी → दोरीने.

To name the thing you do something with, put -ने on the oblique stem: मी पेनाने लिहितो, मी चमच्याने खातो, आजोबा काठीने चालतात. English needs a separate word for this — 'with a pen' — while Marathi simply glues the ending on. The oblique stem comes first, as it has since पाठ ३-१: पेन → पेना- → पेनाने, चमचा → चमच्या- → चमच्याने, हात → हाता- → हाताने. Nouns that already end in a long ई take -ने straight away: सुरीने, काठीने, दोरीने, गाडीने.

प्रश्न असा विचारा — कशाने लिहिता? उत्तर — पेनाने. पेन्सिल स्त्रीलिंगी; तिचे सामान्यरूप पेन्सिली- होते — म्हणून पेन्सिलीने. अनेकवचनात -नी येते — डोळ्यांनी, कानांनी, हातांनी, पायांनी.

The question that fishes for this ending is कशाने — 'with what?', built on the same कश- you already have in कशाला. Two shapes to watch. First, a स्त्रीलिंगी noun ending in a consonant grows an ई in the oblique: पेन्सिल → पेन्सिली- → पेन्सिलीने. Second, in the plural the ending becomes -नी and rides on the plural stem you learned last lesson: डोळ्यांनी बघतो, कानांनी ऐकतो, हातांनी लिहितो. The अनुस्वार is still doing the work of saying 'more than one'.

एवढे लक्षात ठेवा — मराठीत -ने आणखी एक काम करते. ते काम पाठ ४ मध्ये कळेल. आत्ता -ने म्हणजे साधन — पेनाने, चमच्याने, काठीने.

One heads-up, so it does not ambush you later. Marathi has a second -ने, and it is a big one: in the past tense it lands on the person who did the action. That is a level-4 lesson and a completely different job. For now, whenever you see or say -ने, it means the tool: पेनाने, चमच्याने, काठीने, दोरीने, हाताने. Learn it as the answer to कशाने, and the second use will slot in cleanly when it arrives.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
पेन	pen	नपुंसकलिंगी; पेना- → पेनाने
पेन्सिल	pencil	स्त्रीलिंगी; पेन्सिली- → पेन्सिलीने
चमचा	spoon	पुल्लिंगी; चमच्या- → चमच्याने
दोरी	rope, string	स्त्रीलिंगी; रूप बदलत नाही — दोरीने
काठी	stick	स्त्रीलिंगी; रूप बदलत नाही — काठीने

सराव · Practice

मी ________ लिहिते. (पेन्सिल)I write with a pencil.

मी ________ भात खातो. (चमचा)I eat rice with a spoon.

कोणते वाक्य बरोबर आहे?Which sentence is correct?

आपण ________ बघतो. (डोळे)We see with our eyes.

वाक्य लावा — I write a note with a pen.Put the words in order.

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

आज हा प्रश्न विचारा — मी कशाने लिहितो? मी कशाने खातो? मी कशाने बघतो? आणि उत्तरे मोठ्याने द्या — पेनाने, चमच्याने, डोळ्यांनी. रोजच्या वस्तू घ्या आणि प्रत्येक शब्दाला -ने लावा.

Ask yourself the question five times today — मी कशाने लिहितो? कशाने खातो? कशाने बघतो? — and answer out loud: पेनाने, चमच्याने, डोळ्यांनी. Then take five objects from your own kitchen or desk and put each one into the sentence मी ___ने काम करतो, checking the oblique stem each time: सुरी → सुरीने, भांडे → भांड्याने, पाणी → पाण्याने. The stem is the step people skip, and it is the step that gives you away.