खेळ
Playing

खेळणे, पळणे, चालणे — आणि चालणे या शब्दाचे दोन अर्थ.

Play, run, walk — and the two lives of the verb चालणे.

ऐका · Listen

मैदान तिथे आहे
राम —सीता, तुम्ही आता काय करत आहात?
Sītā, what are you doing now?
सीता —मी खेळत आहे. हा माझा चेंडू आहे.
I am playing. This is my ball.
राम —मैदान कुठे आहे?
Where is the playground?
सीता —मैदान तिथे आहे. माझे मित्र तिथे खेळतात.
The playground is over there. My friends play there.
राम —मी रोज सकाळी पळतो. तुम्ही पळता का?
I run every morning. Do you run?
सीता —मी सकाळी चालते.
I walk in the morning.
राम —तुमचे घड्याळ चालते का?
Is your watch working?
सीता —हो, माझे घड्याळ चालते. मी चालते आणि घड्याळ चालते!
Yes, my watch works. I walk, and the watch walks as well!
राम —आता मी जातो. माझे मित्र तिथे खेळत आहेत.
I'm off now. My friends are playing over there.

स्पष्टीकरण · Explanation

तीन क्रियापदे, तिन्ही सरळ — खेळणे, पळणे, चालणे. -णे काढा आणि नेहमीचे प्रत्यय लावा: मी खेळतो, ती खेळते, ते खेळतात; मी पळतो, ती पळते; मी चालतो, ती चालते. आत्ताचे रूप तसेच — मी खेळत आहे.

Three verbs of the body, and all three are regular. Drop the -णे and add the endings you already know: राम says मी खेळतो, सीता says मी खेळते, and a group is ते खेळतात. The पाठ २-११ present works exactly as before too — मी खेळत आहे, 'I am playing right now'. Nothing new in the machinery here; the new thing is in the next box.

चालणे या क्रियापदाला दोन आयुष्ये आहेत. माणूस चालतो. आणि घड्याळ चालते, काम चालते, गाणे चालते — म्हणजे ते सुरू आहे. एकच शब्द, दोन अर्थ.

चालणे is the word to watch. With a person it means 'walk' — मी चालते, I walk. With a machine or an activity it means 'run, work, be going on' — घड्याळ चालते is 'the watch is working', काम चालते is 'the work is going on'. English needs two different verbs, walk and work, where Marathi is happy with one. Sītā's joke in the dialogue lives entirely on that.

घड्याळ हा नपुंसकलिंगी शब्द आहे, म्हणून घड्याळ चालते. चेंडू पुल्लिंगी — हा चेंडू. मैदान नपुंसकलिंगी — हे मैदान. शब्दाचे लिंग जसे, तसे क्रियापदाचे रूप — हे विसरू नका.

And keep the gender in view, because the verb tells on you. घड्याळ is नपुंसकलिंगी, so it is घड्याळ चालते — not चालतो. चेंडू is पुल्लिंगी (हा चेंडू) and मैदान is नपुंसकलिंगी (हे मैदान). You still cannot say 'on the ground' — for that you need an ending, and endings begin in level 3 — so for now the ground simply stands there: मैदान तिथे आहे.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
खेळणे	to play	मी खेळतो · ती खेळते · ते खेळतात
पळणे	to run	मी पळतो · ती पळते
चालणे	to walk; to run, work	माणूस चालतो · घड्याळ चालते
चेंडू	ball	पुल्लिंगी — हा चेंडू
मैदान	playground, open ground	नपुंसकलिंगी — हे मैदान

सराव · Practice

घड्याळ ________.Choose the right form for 'the watch works'.

राम रोज सकाळी ________.Rām runs every morning.

‘माझे काम चालते’ — याचा अर्थ काय?What does this sentence mean?

वाक्य लावा — ‘Sītā is playing ball now.’Put the words in order.

तुम्ही सकाळी ________ का?Do you walk in the morning?

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

तुमचा सकाळचा कार्यक्रम तीन वाक्यांत सांगा — मी सकाळी चालतो. मी रोज खेळतो. आता मी बसत आहे. मग एक वाक्य घड्याळाबद्दल म्हणा — माझे घड्याळ चालते.

Say your morning in three sentences, choosing -तो or -ते for yourself: मी सकाळी चालतो · मी रोज खेळतो · आता मी बसत आहे. Then add one sentence about an object — माझे घड्याळ चालते — and hear how the same verb has quietly changed jobs between the third sentence and the fourth. That double life is worth more to you than another ten nouns.