Level 1 · Lesson 4

हा, ही, हे
This and that

बोट दाखवून सांगा — हा, ही, हे; कारण प्रत्येक नामाला लिंग असते.

Point at things with हा, ही and हे — and meet the three genders of Marathi nouns.

ऐका · Listen

हे काय आहे?
राम —सीता, हे काय आहे?
Sita, what is this?
सीता —हे घड्याळ आहे.
This is a watch.
राम —हे घड्याळ ठीक आहे का?
Is this watch all right?
सीता —हो, घड्याळ ठीक आहे.
Yes, the watch is fine.
राम —हे काय आहे?
And what is this?
सीता —ही छत्री आहे.
This is an umbrella.
राम —हा रुमाल आहे.
And this is a handkerchief.
सीता —कोणता रुमाल?
Which handkerchief?
राम —हा रुमाल.
This one.
सीता —बरे आहे! धन्यवाद, राम.
Good! Thank you, Ram.

स्पष्टीकरण · Explanation

मराठीतल्या प्रत्येक नामाला लिंग असते — पुल्लिंगी, स्त्रीलिंगी किंवा नपुंसकलिंगी. बोट दाखवणारा शब्द तेच लिंग घेतो. हा रुमाल. ही छत्री. हे घड्याळ.

Every Marathi noun belongs to one of three genders — पुल्लिंगी (masculine), स्त्रीलिंगी (feminine), नपुंसकलिंगी (neuter) — and this has almost nothing to do with anything being male or female. A handkerchief is masculine, an umbrella is feminine, a watch is neuter. You cannot reason your way to it; you learn it along with the word. The comfort is that the word tells you every time you point at it: हा रुमाल, ही छत्री, हे घड्याळ.

शेवटच्या अक्षरावरून अंदाज बांधता येतो, पण तो नेहमी खरा ठरत नाही. -आ बरेचदा पुल्लिंगी, -ई बरेचदा स्त्रीलिंगी, -ए बरेचदा नपुंसकलिंगी. खात्रीचा मार्ग एकच — नामासमोर हा, ही, हे लावून पाहा. म्हणून प्रत्येक नवा शब्द त्याच्या लिंगासह पाठ करा.

The last letter is a hint, not a rule. Words in -आ are often masculine, words in -ई often feminine (छत्री), words in -ए often neuter. But the hints lie often enough that guessing will eventually embarrass you. The reliable test is the pointing word itself: put हा, ही and हे in front of the noun and see which one a Marathi speaker accepts. That is why every noun in this course arrives with its gender printed beside it — learn the two together, from the very first day, and you will never have to unlearn anything.

कोणता हा प्रश्नही तसाच बदलतो — कोणता रुमाल? कोणती छत्री? कोणते घड्याळ? पण वस्तू अजून ओळखली नसेल, तर मात्र नेहमी हे काय आहे? असेच विचारतात.

Which one? behaves exactly like the pointing word, ending for ending: कोणता रुमाल, कोणती छत्री, कोणते घड्याळ. Keep one useful exception in your pocket. When you do not yet know what the thing is, you always ask हे काय आहे? with हे, whatever the answer turns out to be — the gender cannot agree with a noun nobody has said yet. It starts mattering the moment the thing is named, and the answer comes back agreeing: ही छत्री आहे.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
हा	this (masculine)	पुल्लिंगी नामासोबत — हा रुमाल
ही	this (feminine)	स्त्रीलिंगी नामासोबत — ही छत्री
हे	this (neuter)	नपुंसकलिंगी नामासोबत, आणि न ओळखलेल्या वस्तूसाठीही — हे काय आहे?
कोणता	which (masculine)	कोणता रुमाल?
कोणती	which (feminine)	कोणती छत्री?
कोणते	which (neuter)	कोणते घड्याळ?
रुमाल	handkerchief	पुल्लिंगी
छत्री	umbrella	स्त्रीलिंगी
घड्याळ	watch, clock	नपुंसकलिंगी

सराव · Practice

________ छत्री आहे.This is an umbrella.

________ घड्याळ आहे.This is a watch.

________ रुमाल आहे.This is a handkerchief.

कोणते रूप बरोबर आहे?Which one asks 'which umbrella?' correctly?

वाक्य लावा — घड्याळाविषयी सांगा.Put the words in order: this watch is fine.

प्रत्येक शब्दाचे लिंग जोडा.Match each noun with its gender.

वापरून पाहा · Use it

खोलीत बघा. तीन वस्तूंकडे बोट दाखवा आणि म्हणा — हे काय आहे? मग स्वतःच उत्तर द्या. रुमाल, छत्री, घड्याळ यांच्यासाठी हा, ही, हे बरोबर लावा.

Look around the room you are sitting in. Point at three things, ask हे काय आहे? out loud, and then answer yourself. For now you have three nouns to answer with — हा रुमाल आहे, ही छत्री आहे, हे घड्याळ आहे — so use them and say each sentence twice. The habit you are building is not vocabulary but reflex: never store a Marathi noun in your head naked. Store हा रुमाल, ही छत्री, हे घड्याळ, gender and all.