आपले लेखन, आपले व्याकरण
Your own writing, your own grammar

स्वतःचा मसुदा लिहा, मग स्वतःच्याच वाक्यांतली सामान्यरूपे, विभक्ती, प्रयोग आणि शैली तपासा.

Arc B capstone: write a page of your own Marathi, then take your own sentences apart with the whole apparatus and correct them yourself.

तुम्हाला हे येतंच · You already know this

पाठ ६-२० मध्ये तुम्ही दोन मिनिटे न थांबता मराठी बोललात. आता तेवढेच लिहायचे आहे — आवडेल त्या विषयावर एक निबंध — आणि मग स्वतःच्या वाक्यांची तपासणी स्वतःच करायची आहे.

At the end of Arc A you spoke for two minutes without notes. This lesson asks for the written version: a page of your own Marathi — a निबंध on anything you like, your town, your work, a day you remember. Then you turn on it with everything levels 8 to 12 gave you. Nobody else needs to mark it. By now you own the apparatus that finds the mistakes.

नियम · The rules

आधी मसुदा पूर्ण लिहावा, नंतर तपासावा — लिहिणे आणि तपासणे ही दोन वेगळी कामे आहेत, ती एकाच वेळी करू नयेत.

नियम १

मसुदा लिहिताना व्याकरणाचा विचार करू नये; विचार पुरा होऊ द्यावा.

Draft first, check afterwards. Doing both at once stops the thought and does not improve the grammar.

लिहिताना प्रत्येक वाक्यापाशी थांबून सामान्यरूप तपासले, तर परिच्छेदच पुरा होत नाही. मसुदा हा कच्चाच असतो; तो कोणाला दाखवायचा नसतो.

Writers who check as they go finish nothing. The मसुदा is meant to be rough — nobody sees it. Get the whole thought down, leave it, and come back as a different person: the one who checks. That second person needs an order to work in, which is the next rule.

स्वयंतपासणी ठरलेल्या क्रमाने करावी — आधी सामान्यरूप, मग विभक्ती, मग प्रयोग, मग वाक्यप्रकार आणि शेवटी शैली.

नियम २

प्रत्येक नामाचे लिंग, वचन, सामान्यरूप आणि विभक्ती; प्रत्येक क्रियापदाचा काळ, अर्थ आणि प्रयोग; मग वाक्य केवल, मिश्र की संयुक्त.

Check in a fixed order — stem, case, voice, sentence type, style — and you will not have to read the page five times over.

क्रम महत्त्वाचा आहे. शैली आधी तपासली आणि नंतर वाक्य बदलले, तर तपासणी वाया जाते. म्हणून शब्दापासून सुरुवात करून वाक्याकडे आणि मग परिच्छेदाकडे जावे.

The order matters because each pass can undo the one before it. Polish the style first and then rewrite a clause for its प्रयोग, and you have polished something that no longer exists. Work from the word outward: word, sentence, paragraph.

भूतकाळातील प्रत्येक सकर्मक क्रियापदापाशी थांबावे — कर्त्याला -ने लागले आहे का, आणि क्रियापद कर्माशी जुळते आहे का, हे दोन प्रश्न विचारावेत.

नियम ३

त्याने आंबा खाल्ला · त्याने पोळी खाल्ली · त्याने फळ खाल्ले. अकर्मक असेल तर -ने नाही — तो गेला, ती गेली.

At every past transitive verb, ask the two questions: does the doer carry -ने, and does the verb agree with the object? Intransitives take neither.

मराठी लिहिणाऱ्यांची सर्वात मोठी चूक इथेच होते. सकर्मक की अकर्मक हे पाठ १०-२ मध्ये ठरले, आणि त्यावरच -ने ठरते. कर्माचे लिंग बदलून पाहा — क्रियापद बदलले, तर वाक्य कर्मणी आहे.

This is where written Marathi most often breaks, and the test from lesson 10-9 settles it in one move: change the object's gender and watch the verb. If the verb moves, the sentence is कर्मणी and the doer must carry -ने. If it does not move, look again — you may be in भावे, where the verb stays नपुंसकलिंगी एकवचन because the object itself is marked.

फेरलेखन दुसऱ्या दिवशी आणि मोठ्याने वाचून करावे; शंका आली की संदर्भग्रंथ पाहावा.

नियम ४

जिथे वाचताना दम लागतो तिथे वाक्य लांब आहे. शब्दाची शंका असेल तर शब्दकोश, नियमाची शंका असेल तर व्याकरणग्रंथ.

Rewrite the next day and read aloud: where you run out of breath, the sentence is too long. For a word, a dictionary; for a rule, a grammar.

मराठीचे दोन मुख्य संदर्भग्रंथ पाठ ७-९ मध्ये भेटले — दादोबा पांडुरंग तर्खडकर यांचे महाराष्ट्र भाषेचे व्याकरण आणि मोरो केशव दामले यांचे शास्त्रीय मराठी व्याकरण. लेखनाच्या शंकांसाठी शासनमान्य शुद्धलेखनाचे नियम पाहावेत.

Two books settle most arguments, and you met both in lesson 7-9: तर्खडकर for the school terms, दामले for the description that holds when the school books disagree. For spelling, the standard शुद्धलेखनाचे नियम of lesson 12-10. Looking a thing up is not a confession of weakness; it is what the apparatus is for.

पायरी पायरीने · Step by step

स्वतःचे वाक्य तपासून पाहू — आईने मुलाला बाजारातून भाजी आणली

आई + ने → आईने— सामान्यरूप आई- (बदल नाही); तृतीयान्त कर्ता
मुलगा + ला → मुलाला— सामान्यरूप मुला-; चतुर्थी — संप्रदान कारक
बाजार + तून → बाजारातून— सामान्यरूप बाजारा-; पंचमी — अपादान कारक
भाजी आणली— कर्म स्त्रीलिंगी एकवचन, म्हणून आणली — कर्मणी प्रयोग
एक उद्देश्य, एक विधेय— केवलवाक्य आणि विधानार्थी; शेवटी पूर्णविराम

मसुद्यातल्या चुका शोधून काढू

मुलगाने घरत पुस्तक वाचले— मसुद्यातले वाक्य — दोन सामान्यरूपे चुकली
मुलाने घरत पुस्तक वाचले— मुलगा + ने → मुला + ने — सामान्यरूप, तपासणीची पहिली पायरी
मुलाने घरात पुस्तक वाचले— घर + त → घरा + त — सामान्यरूप
मुलाने घरात पुस्तक वाचले.— प्रयोगतपासणी — कर्म पुस्तक नपुंसकलिंगी एकवचन, वाचले बरोबर

सराव · Practice

मसुदा लिहिताना काय करावे?What should you do while writing the first draft?

मुलगाने या रूपातील चूक कोणती?What is wrong with मुलगाने?

घर + त = ________Attach the ending to घर.

त्याने पोळी ________ — योग्य रूप कोणते?Which form completes the sentence?

स्वयंतपासणीचा क्रम लावा.Put the checking steps in order.

तपासायची गोष्ट आणि ती कुठे तपासायची ते जुळवा.Match each thing you check to where you check it.