जीवन आणि जग
Life and the world

सर्वसाधारण बोलणे — आणि लोक हा शब्द, जो एकवचनात कधीच येत नाही.

Talking in generalities, and लोक — a noun that is plural all by itself.

ऐका · Listen

जगाबद्दल गप्पा
मीरा —आजकाल लोक खूप घाईत असतात.
People are in such a hurry these days.
अनिल —हो. जग खूप वेगाने बदलते.
Yes. The world changes very fast.
मीरा —पण माणसाचे जीवन पूर्वीसारखेच आहे का?
But is a person's life still the same as it was?
अनिल —काही गोष्टी बदलल्या, काही अजून तशाच आहेत.
Some things have changed; some are still just as they were.
मीरा —समाजात शिक्षण वाढले आहे, हे चांगले झाले.
Education has grown in society — that is a good thing.
अनिल —आणि आपली संस्कृती अजून टिकून आहे.
And our culture is still holding on.
मीरा —लोक म्हणतात — जुने ते सोने.
People say: old is gold.
अनिल —बहुतेक लोक असे म्हणतात. पण नवे तेही चांगले असते.
Most people say so. But what is new is good too.
मीरा —खरे आहे. जगात दोन्हींची गरज असते.
True. The world needs both.

स्पष्टीकरण · Explanation

लोक हा शब्द एकवचनात कधीच येत नाही. लोक येतात, लोक म्हणतात, लोक जातात — क्रियापद नेहमी अनेकवचनी. एका माणसासाठी माणूस हा शब्द वापरा. सामान्यरूप लोकां- : लोकांना, लोकांचा, लोकांबरोबर.

लोक is people, and it is already plural — there is no एक लोक. The verb after it is always plural: लोक येतात, लोक म्हणतात. For one person you switch words altogether and say माणूस. When an ending has to go on, the oblique carries the अनुस्वार like every plural: लोकांना (to people), लोकांचा (of people), लोकांबरोबर (with people).

सर्वसाधारण विधान साध्या वर्तमानकाळात करतात — लोक सकाळी काम करतात, जग बदलते. पण सगळे लोक असे म्हटले की वाक्य कडक वाटते. म्हणून बहुतेक, काही, कधी कधी हे शब्द वापरा — बहुतेक लोक असे करतात.

A general truth goes in the plain present: लोक सकाळी काम करतात, जग बदलते. The danger is sounding like a textbook. सगळे लोक (all people) is a claim nobody can defend, so Marathi speakers soften it the way you do in English — बहुतेक लोक (most people), काही लोक (some people), कधी कधी. Add असे वाटते and even a disagreement stays friendly: मला असे वाटते की काही लोक अजून जुन्या पद्धतीने जगतात.

हे चारही शब्द अमूर्त आहेत, पण त्यांचे सामान्यरूप इतर नामांसारखेच — जीवन → जीवनात, जग → जगात, समाज → समाजात, संस्कृती → संस्कृतीत, संस्कृतीचा.

These four are abstract nouns, but nothing about them is special once an ending arrives: they take the ordinary oblique. जीवन → जीवनात (in life), जग → जगात (in the world), समाज → समाजात (in society), संस्कृती → संस्कृतीत, संस्कृतीचा. Note the genders, because your adjectives depend on them: जीवन and जग are नपुंसकलिंगी (मोठे जग), समाज is पुल्लिंगी (आपला समाज), संस्कृती is स्त्रीलिंगी (जुनी संस्कृती).

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
जीवन	life	नपुंसकलिंगी; जीवनात — आयुष्य is the everyday synonym
जग	world	नपुंसकलिंगी; जगात, जगातला
लोक	people	पुल्लिंगी अनेकवचन — always plural; oblique लोकां-
समाज	society	पुल्लिंगी; समाजात, समाजासाठी
संस्कृती	culture	स्त्रीलिंगी; संस्कृतीत, संस्कृतीचा

सराव · Practice

कोणते वाक्य बरोबर आहे?Which sentence is correct?

ह्या ________ अनेक भाषा आहेत.There are many languages in this world.

________ लोक सकाळी लवकर उठतात.Most people get up early in the morning.

वाक्य लावा — Education has grown in society.Put the words in order.

माझ्या ________ मराठी संस्कृती फार जुनी आहे. रिकाम्या जागी काय?Which form fits — my opinion is that Marathi culture is very old.

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

तुमच्या गावातले किंवा शहरातले लोक कसे जगतात, ह्याबद्दल तीन वाक्ये बोला. प्रत्येक वाक्यात लोक हा शब्द अनेकवचनी क्रियापदाबरोबर वापरा, आणि एका वाक्यात बहुतेक किंवा काही घाला.

Say three sentences out loud about how people live where you are — what time they leave for work, what they eat, what they do on a Sunday. Every sentence must have लोक with a plural verb (लोक जातात, लोक खातात, लोक बसतात), and at least one of them must be softened with बहुतेक or काही, so that you are describing your neighbours and not pronouncing on the human race. Then say one more sentence beginning माझ्या मते.