कोल्हा आणि ससा
The fox and the rabbit

एक जुनी गोष्ट सांगणे, आणि गोष्टीच्या आत माणसांचे बोलणे बसवणे.

Retell a folk tale, and set the characters' own words inside the narration.

ऐका · Listen

आजीची गोष्ट
नातू —आजी, आज एक नवी गोष्ट सांगा.
Grandma, tell me a new story today.
आजी —ऐक. पूर्वी एका मोठ्या जंगलात एक कोल्हा आणि एक ससा होते.
Listen. Long ago, in a big forest, there lived a fox and a rabbit.
नातू —त्या जंगलात सिंह पण होता का?
Was there a lion in that forest too?
आजी —होता. सिंह जंगलाचा राजा होता, आणि एका झाडावर एक माकड होते.
There was. The lion was the king of the forest, and on one tree there was a monkey.
नातू —पुढे काय झाले?
What happened next?
आजी —एक दिवस कोल्ह्याला खूप भूक लागली. तो सशाकडे गेला आणि म्हणाला की आपण नदीवर जाऊ या.
One day the fox got very hungry. He went to the rabbit and said that the two of them should go to the river.
नातू —ससा गेला का?
Did the rabbit go?
आजी —नाही. “नदीजवळ शिकारी आहे, मी घरातच थांबतो,” असे ससा म्हणाला.
No. 'There is a hunter near the river; I am staying right here at home,' said the rabbit.
नातू —मग कोल्ह्याचे काय झाले?
So what became of the fox?
आजी —कोल्हा एकटा गेला. तिथे शिकारी होता, आणि कोल्हा पळून गेला. माकडाने हे सगळे झाडावरून बघितले.
The fox went alone. The hunter was indeed there, and the fox ran off. The monkey watched the whole thing from up in the tree.

स्पष्टीकरण · Explanation

गोष्टीत दोन गोष्टी एकत्र येतात — काय घडले ते, आणि माणसे काय बोलली ते. बोलणे सांगण्याची पहिली रीत म्हणजे की. कोल्हा म्हणाला की आपण नदीवर जाऊ या. की नंतर आपण फक्त अर्थ सांगतो.

A story does two jobs at once: it tells you what happened, and it tells you what the characters said. Marathi has two ways of doing the second, and this lesson gives you both. The first is की, which works like English 'that': कोल्हा म्हणाला की आपण नदीवर जाऊ या. After की you report the sense, not necessarily the exact words — and notice that Marathi does not shift the words the way English does. आपण stays आपण, the present stays present.

दुसरी रीत म्हणजे माणसाचे शब्द जसे आहेत तसेच सांगणे, आणि मग असे म्हणाला जोडणे — “मी घरातच थांबतो,” असे ससा म्हणाला. इथे एकही शब्द बदलत नाही.

The second way keeps the speaker's exact words and then points back at them with असे: “मी घरातच थांबतो,” असे ससा म्हणाला. असे means 'thus, in this way' — it is the little hand that says 'those words, just now, were his'. Storytellers love it, because the quoted sentence can be as lively as you like and असे म्हणाला puts it neatly back into the narration.

गोष्ट भूतकाळात चालते, म्हणून -ने येते आणि जाते. कोल्हा गेला — इथे -ने नाही. माकडाने हे सगळे बघितले — इथे -ने आले.

Because a story runs in the past, watch -ने appear and disappear from line to line. कोल्हा गेला and ससा थांबला have no -ने: nothing is being done to anything. But माकडाने हे सगळे बघितले does, because बघणे has something it is done to — and then the verb agrees with that thing, हे सगळे, which is why it ends -ले. Nothing new here; it is the level-4 habit, now doing real work in a story.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
कोल्हा	fox	पुल्लिंगी; सामान्यरूप कोल्ह्या- — कोल्ह्याला, कोल्ह्याची
ससा	rabbit	पुल्लिंगी; सामान्यरूप सशा- — सशाला, सशाकडे
सिंह	lion	पुल्लिंगी; गोष्टींमध्ये नेहमी जंगलाचा राजा
माकड	monkey	नपुंसकलिंगी; सामान्यरूप माकडा- — माकडाने बघितले
शिकारी	hunter	पुल्लिंगी; रूप बदलत नाही — एक शिकारी, दोन शिकारी

सराव · Practice

कोणते वाक्य बरोबर आहे?Which sentence is correctly built?

“नदीजवळ शिकारी आहे,” ________ ससा म्हणाला.'There is a hunter near the river,' said the rabbit.

वाक्य लावा.Arrange: the fox got very hungry.

ससा या शब्दाला -ला जोडले, तर काय होते?Add -ला to ससा. What do you get?

कोणत्या वाक्यात -ने आले आहे?Which sentence has -ने on the doer?

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

ही गोष्ट पाच वाक्यांत तुमच्या शब्दांत सांगा. एका वाक्यात की वापरा, आणि एका वाक्यात असे म्हणाला वापरा.

Tell this story back in five sentences of your own, out loud. Rule for yourself: one sentence must use की, and one must quote a character's exact words and close with असे म्हणाला. Then do it again with an animal of your choosing in the rabbit's place — a मांजर, a कोंबडी — and you will find the frame carries any story you pour into it.