जो … तो
The one who …

जो, जी, जे … तो, ती, ते — मराठीची जोडीने येणारी वाक्यरचना.

The relative pair जो / जी / जे … तो / ती / ते, and its cousins जिथे … तिथे and जेव्हा … तेव्हा.

ऐका · Listen

तो मुलगा कोण?
राम —सीता, तो मुलगा कोण आहे?
Sita, who is that boy?
सीता —कोणता मुलगा?
Which boy?
राम —जो आत्ता घरातून बाहेर आला, तो.
The one who just came out of the house.
सीता —तो माझा भाऊ. आणि जी मुलगी त्याच्याबरोबर होती, ती माझी मैत्रीण.
That is my brother. And the girl who was with him is my friend.
राम —आणि ज्याने काल माझे पुस्तक घेतले, तो मुलगा कोण?
And who is the boy who took my book yesterday?
सीता —तो माझ्या काकांचा मुलगा.
He is my uncle's son.
राम —जिथे तुमचे घर आहे, तिथे दुकान आहे का?
Is there a shop where your house is?
सीता —हो. जेव्हा मला काही हवे असते, तेव्हा मी तिथे जाते.
Yes. When I need something, I go there.
राम —छान. जे दुकान जवळ असते, ते बरे.
Nice. A shop that is close by is the good kind.

स्पष्टीकरण · Explanation

मराठीत हे शब्द जोडीने येतात. पहिले वाक्य जो ने सुरू होते आणि दुसरे तो ने उत्तर देते — जो मुलगा काल आला, तो माझा भाऊ आहे. जो, जी, जे हे नामाप्रमाणे बदलतात: जो मुलगा … तो · जी मुलगी … ती · जे घर … ते.

English says it with one word — 'the boy who came yesterday is my brother'. Marathi says it with two, working as a pair: जो opens the first half, तो answers in the second. Keep both. And since जो is really तो with a ज on the front, it agrees the same way: जो मुलगा … तो, जी मुलगी … ती, जे घर … ते.

तो, ती, ते यांच्याप्रमाणेच जो, जी, जे यांचीही रूपे बदलतात — त्याला/ज्याला, त्याने/ज्याने, त्यांना/ज्यांना. मागच्या पाठांतले -ने इथेही येते: ज्याने माझे पुस्तक घेतले, तो मुलगा आला. भूतकाळात कर्म असेल तर कर्त्याला -ने लागते — मग तो कर्ता जो असो.

जो inflects wherever तो inflects, and it looks like its twin: त्याला beside ज्याला, त्याने beside ज्याने, त्यांना beside ज्यांना. That includes the ergative -ने you have been placing since level 4 — ज्याने माझे पुस्तक घेतले, तो मुलगा आला. The verb still agrees with the object (पुस्तक is नपुंसकलिंगी, so घेतले), and the doer still wears its -ने.

ठिकाणासाठी जिथे … तिथे, आणि वेळेसाठी जेव्हा … तेव्हा — त्याच जोडीचे भाऊ. आता तुमच्याकडे दोन मार्ग आहेत: वाक्य लहान असेल तर -लेला बरे (काल आलेला मुलगा), पण वाक्यात स्वतःचे कर्म आणि क्रियापद असेल तर जो … तो सोपे — जो मुलगा काल माझ्या घरी आला, तो माझा भाऊ आहे.

The same pair runs through place and time: जिथे … तिथे for where, जेव्हा … तेव्हा for when. So you now hold two ways of hooking a clause to a noun. Short and light? Use last lesson's participle: काल आलेला मुलगा. Long, with its own object and verb inside it? Use जो … तो, which lets the clause stretch as far as it likes — जो मुलगा काल संध्याकाळी माझ्या घरी आला, तो माझा भाऊ आहे.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
जो	who, which	पुल्लिंगी; जो मुलगा … तो
जी	who, which	स्त्रीलिंगी; जी मुलगी … ती
जे	which, what	नपुंसकलिंगी; जे घर … ते
ज्याने	the one who (as doer of a past action)	ज्याला, ज्याने, ज्यांना — त्याच्याप्रमाणेच
जिथे	where	जिथे … तिथे
जेव्हा	when	जेव्हा … तेव्हा

सराव · Practice

________ मुलगी गाणे म्हणते, ती माझी मैत्रीण आहे.The girl who sings is my friend.

________ माझे पुस्तक घेतले, तो मुलगा आला.The boy who took my book has come.

वाक्य लावा — “The book that is on the table is mine.”Put the words in order.

जेव्हा पाऊस पडतो, ________ आम्ही घरात बसतो.When it rains, we sit indoors.

________ आजी बसते, तिथे मीही बसतो.Where Aji sits, I sit too.

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

घरातल्या तीन माणसांबद्दल जो … तो ने सांगा — जो रोज लवकर उठतो, तो माझा भाऊ आहे. जी सकाळी चहा करते, ती माझी आई आहे. मग तीच वाक्ये -लेला ने सांगून बघा; कोणते सोपे आहे ते ठरवा.

Say three sentences about people in your house, each with the pair: जो रोज लवकर उठतो, तो माझा भाऊ आहे · जी सकाळी चहा करते, ती माझी आई आहे. Then try the same sentences with the -लेला participle and see which one your mouth prefers. Long clause, use जो … तो. Two words only, use the participle. That choice is what a fluent speaker makes without thinking.