एक ते पाच
One to five

एक ते पाच हे आकडे, आणि आकड्याबरोबर नाम अनेकवचनात कसे जाते.

The numbers one to five, and how the noun beside them goes plural.

ऐका · Listen

जेवणाच्या आधी
आजी —सीता, आज घरात पाच माणसे आहेत.
Sītā, there are five people in the house today.
सीता —हो आजी — आई, वडील, तुम्ही, भाऊ आणि मी.
Yes, Ājī — Mother, Father, you, my brother and me.
आजी —इथे किती खुर्च्या आहेत?
How many chairs are there here?
सीता —एक, दोन, तीन, चार. चार खुर्च्या आहेत.
One, two, three, four. There are four chairs.
आजी —मग एक खुर्ची खोलीत आहे.
Then one chair is in the room.
सीता —मी खोलीतून ती खुर्ची घेते.
I will take that chair from the room.
आजी —आणि टेबलावर तीन पोळ्या आहेत.
And there are three poḷīs on the table.
सीता —दोन पोळ्या भांड्यात आहेत, आजी.
Two poḷīs are in the pot, Ājī.
आजी —म्हणजे पाच पोळ्या. पाच माणसे, पाच पोळ्या!
That makes five poḷīs. Five people, five poḷīs!

स्पष्टीकरण · Explanation

आकडा नामाच्या आधी येतो — एक खुर्ची, दोन खुर्च्या, तीन खुर्च्या. एक खुर्ची हे एकवचन; दोन खुर्च्या, तीन खुर्च्या, चार खुर्च्या, पाच खुर्च्या ही अनेकवचने.

The number stands in front of the noun, exactly as in English. What English does not do is the second half: from दोन upward the noun itself has to go plural. एक खुर्ची is one chair, but two chairs is दोन खुर्च्या — you cannot leave खुर्ची as it is. Only एक keeps the noun in its dictionary shape.

आकडा स्वतः बदलत नाही. दोन मुलगे, दोन मुली, दोन घरे — तिन्ही ठिकाणी दोन तेच आहे. बदल नामात होतो: मुलगा — मुलगे, मुलगी — मुली, मूल — मुले, घर — घरे, पोळी — पोळ्या, खिडकी — खिडक्या, पुस्तक — पुस्तके, फूल — फुले.

The numeral is a fixed word. दोन is दोन whether what follows is masculine, feminine or neuter — it never picks up an ending the way हा, ही, हे or माझा, माझी, माझे do. All the work happens in the noun, and each gender has its own habit: मुलगा becomes मुलगे, मुलगी becomes मुली, घर becomes घरे. मूल, the word for a small child, gives मुले — so दोन मुले is two children.

प्रत्यय किंवा शब्दयोगी अव्यय लागते, तेव्हा मात्र एकचे एका होते — एका मुलाला, एका घरात, एका मुलीची वही. नाम बदलते, तसा हा आकडाही बदलतो.

There is one place where even एक changes shape: before a case ending or a postposition it takes the oblique form एका — एका मुलाला विचारा, एका घरात, एका मुलीची वही. It is the same सामान्यरूप habit you have been practising on nouns all through this level, and एक is the only number of the five that shows it.

शब्द · Vocabulary

शब्द	Meaning	टीप · Note
एक	one (१)	आकडा; नाम एकवचनात राहते — एक पोळी. प्रत्यय लागताना एका
दोन	two (२)	दोन पोळ्या, दोन मुलगे, दोन घरे — आकडा तोच
तीन	three (३)	तीन खुर्च्या, तीन फुले
चार	four (४)	चार मुली, चार पुस्तके
पाच	five (५)	पाच माणसे, पाच वह्या

सराव · Practice

तीन बरोबर योग्य रूप कोणते?Which form goes with तीन?

घरात चार ________ आहेत. (खिडकी)There are four windows in the house.

एक बरोबर नाम कोणत्या वचनात राहते?What number does the noun keep after एक?

वाक्य लावा — “There are five rooms in Ājī’s house.”Put the words in order.

बाजारात ________ मुलगे आहेत. (२)There are two boys in the market.

जोड्या लावा.Match the pairs.

वापरून पाहा · Use it

खोलीत बघा आणि मोठ्याने मोजा — एक खिडकी, दोन दारे, तीन खुर्च्या, चार पुस्तके, पाच वह्या. पाचपर्यंत जे दिसते ते मोजा, आणि प्रत्येक वेळी नामाचे अनेकवचन बरोबर म्हणा.

Look around the room you are sitting in and count five different things out loud, one number each: एक …, दोन …, तीन …, चार …, पाच …. The counting is the easy half; the half worth practising is the plural that follows — दोन दारे, not दोन दार. Say each phrase twice before you move to the next number.